رژیم غذایی پروتکل خود ایمنی یا AIP چیست؟
رژیم غذایی پروتکل خود ایمنی یا AIP چیست؟ یک برنامه غذایی که هدف آن کاهش التهاب، درد و سایر علائم ناشی از بیماریهای خود ایمنی است. از بیماریهای خود ایمنی شایع میتوان به بیماری لوپوس، بیماری التهابی روده (IBD)، بیماری سلیاک و آرتریت روماتوئید اشاره کرد.
اصول رژیم غذایی پروتکل خود ایمنی یا AIP چیست؟
افرادی که این رژیم غذایی را دنبال میکنند به خوبی شاهد بهبود وضعیت سلامتی خود میشوند؛ کاهش علائم رایج اختلالات خود ایمنی مانند خستگی و درد روده یا مفاصل از نتایج رژیم پروتکل خود ایمنی هستند. همانطور که میدانید در افراد مبتلا به اختلالات خود ایمنی، سیستم ایمنی بدن تمایل به تولید آنتی بادی دارد اما این آنتی بادیها به جای مبارزه با عفونت، به سلولها و بافتهای سالم بدن حمله میکنند.
این رژیم غذایی به طور کلی دو مرحله اصلی دارد:
مرحله حذف : که طی این مرحله غذاها و داروهایی که باعث التهاب روده، عدم تعادل بین سطوح باکتریهای خوب و بد در روده یا پاسخ ایمنی میشوند از رژیم غذایی فرد حذف میشوند. غلات، حبوبات، آجیل، دانهها، سبزیجات شب بو، تخم مرغ و لبنیات غذاهایی هستند که مصرف آنها در این مرحله به طور کامل ممنوع میشود.
در کنار این مواد غذایی ممنوع شده، مصرف برخی مواد غذایی دیگر مثل قهوه، روغنها، افزودنیهای غذایی، قندهای تصفیه شده و فرآوری شده و برخی داروها مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) نیز محدود میشود.
در این مرحله از رژیم غذایی پروتکل خود ایمنی به جای این موارد باید مصرف غذاهای تازه و غنی از مواد مغذی، گوشت حداقل فرآوری شده، غذاهای تخمیر شده و آبگوشت استخوان را افزایش دهید و همچنین استرس را کنترل کرده و ورزش کنید.
مرحله معرفی مجدد : بعد از ایجاد یک بهبودی نسبی که حدوداً در 3 هفتهی اول رعایت این رژیم غذایی رخ میدهد باید این مرحله آغاز شود. در این مرحله غذاهایی که ممنوع یا محدود شده بودند به آرامی و به تدریج وارد برنامه غذایی شخص میشوند.
اینجاست که مشخص میشود چه غذاهایی برای سلامتی فرد نامناسب هستند و برعکس چه غذاهایی به خوبی توسط فرد تحمل میشوند؛ سپس غذاهایی که مشکلی برای سلامتی ایجاد نمیکنند بدون دردسر مجدداً به رژیم غذایی شخص بازگردانده میشوند.

غذاهای مجاز و غیر مجاز در رژیم AIP
غذاهایی که مصرف آنها در مرحله حذف ممنوع است:
- الکل و قهوه
- آجیل و انواع دانه
- تخم مرغ و لبنیات
- قندهای تصفیه شده یا فرآوری شده
- افزودنیهای غذایی و شیرین کنندههای مصنوعی
- انواع سبزیجات شب بو مانند بادمجان، فلفل، سیب زمینی، گوجه فرنگی
- انواع غلات شامل برنج، گندم، جو و همچنین غذاهای حاصل از آنها مانند ماکارونی، نان و غلات صبحانه
مواد غذایی مجاز برای مصرف در مرحله حذف:
- سیب زمینی
- چای سبز و سیاه
- سبزیجات و میوههای تازه
- گوشت حداقل فرآوری شده
- آب قلم و آبگوشت استخوان
- روغنهای گیاهی حداقل فرآوری شده مانند روغن زیتون
- گیاهان و ادویه جات تا زمانی که از یک دانه گرفته نشده باشند.
- شیرین کنندههای طبیعی مانند شربت افرا و عسل که همگی باید در حد اعتدال مصرف شوند.
دریافت رژیم آنلاین برای لاغری و چاقی، نوجوانان، افراد باردار و شیرده، سالمندان، بیماران خاص و… از سایت کلینیک دکتر مونا سالاری نیا امکان پذیر است.

مزایای علمی رژیم پروتکل خود ایمنی (AIP)
رژیم پروتکل خود ایمنی (AIP) یک برنامه تغذیهای علمی و هدفمند است که برای کاهش التهاب و کنترل علائم بیماریهای خودایمنی طراحی شده است. مطالعات نشان میدهند این رژیم میتواند عملکرد سیستم ایمنی را تعدیل کرده، درد مفاصل و عضلات را کاهش دهد و سلامت روده و میکروبیوم را بهبود بخشد.
مهمترین مزایای علمی AIP عبارتند از:
- کاهش التهاب مزمن: حذف غذاهای محرک و فرآوریشده باعث کاهش تولید سایتوکینهای التهابی در بدن میشود.
- کاهش درد و بهبود علائم بیماریها: بیماران مبتلا به لوپوس، آرتریت روماتوئید و IBD با رعایت این رژیم کاهش درد و خستگی را تجربه میکنند.
- تقویت سلامت روده: مصرف غذاهای تخمیرشده و آب قلم به بهبود میکروبیوم روده و جذب مواد مغذی کمک میکند.
- کنترل حساسیتها و آلرژیها: حذف تدریجی غذاهای محرک، واکنشهای سیستم ایمنی را کاهش داده و علائم آلرژیک را بهبود میبخشد.
- بهبود انرژی و کیفیت خواب: کاهش التهاب و تثبیت قند خون باعث افزایش انرژی و کاهش خستگی مزمن میشود.
نکات طلایی برای موفقیت در رژیم AIP
برای دستیابی به نتایج مطلوب، رعایت نکات زیر ضروری است:
- کنترل استرس: استرس مزمن باعث افزایش التهاب و تشدید علائم خودایمنی میشود.
- فعالیت بدنی سبک و منظم: پیادهروی، یوگا و تمرینات کششی به بهبود گردش خون و کاهش درد کمک میکنند.
- تنوع غذایی: مصرف انواع سبزیجات، گوشت و میوههای مجاز، از کمبود ویتامینها و مواد معدنی جلوگیری میکند.
- نظارت متخصص: مشورت با متخصص تغذیه یا پزشک به طراحی برنامه غذایی شخصیسازی شده کمک میکند.
- ثبت علائم: یادداشت تغییرات بدن و علائم در مرحله معرفی مجدد، به شناسایی دقیق غذاهای سازگار و ناسازگار کمک میکند.

اثر رژیم AIP بر بیماریهای خاص
رژیم پروتکل خود ایمنی (AIP) به طور ویژه برای کمک به افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی طراحی شده است. مطالعات علمی نشان دادهاند که این رژیم میتواند التهاب مزمن را کاهش داده، علائم بالینی را بهبود بخشد و کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد. اثرات این رژیم بر بیماریهای خاص به شرح زیر است:
لوپوس
بیماری لوپوس یک اختلال خودایمنی مزمن است که باعث التهاب گسترده در بافتها و اندامها میشود.
اثرات رژیم AIP بر لوپوس شامل:
- کاهش التهاب مفاصل و عضلات
- کاهش خستگی و بهبود انرژی روزانه
- کاهش حساسیت به نور و بهبود وضعیت پوست
- بهبود عملکرد کلی سیستم ایمنی و کاهش حملات بیماری
با حذف غذاهای التهابی و افزایش مصرف مواد غذایی ضدالتهاب مانند سبزیجات برگ سبز، گوشت کمفرآوری شده و غذاهای تخمیر شده، بدن قادر است سطح سایتوکینهای التهابی را کاهش دهد و علائم بیماری کمتر شود.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری التهابی مزمن است که موجب تورم، درد و سفتی مفاصل میشود.
رژیم AIP در این بیماری میتواند:
- درد مفاصل را کاهش دهد.
- تورم و التهاب مفاصل را بهبود بخشد.
- عملکرد روزانه و تحرک بیماران را افزایش دهد.
- باعث کاهش وابستگی به داروهای ضدالتهاب در برخی بیماران شود.

بیماری التهابی روده (IBD)
بیماریهای التهابی روده، مانند کرون و کولیت اولسراتیو، باعث التهاب مزمن روده، اسهال، نفخ و درد شکمی میشوند.
مزایای رژیم AIP در IBD شامل:
- کاهش التهاب روده و تسکین درد
- بهبود جذب مواد مغذی و رفع کمبودهای غذایی
- کاهش گاز، نفخ و اسهال
- حمایت از بازسازی مخاط روده با مصرف آب قلم و غذاهای تخمیر شده
سلیاک و حساسیت به گلوتن
در افراد مبتلا به سلیاک یا حساسیت به گلوتن، سیستم ایمنی به پروتئین گلوتن حمله میکند و باعث التهاب روده و سوء جذب مواد مغذی میشود.
رژیم AIP میتواند:
- التهاب روده را کاهش دهد.
- جذب مواد مغذی ضروری مانند آهن، ویتامین B12 و کلسیم را بهبود بخشد.
- علائم گوارشی مانند اسهال، درد شکمی و نفخ را کاهش دهد.
- کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد.
اثر رژیم AIP به شدت بستگی به رعایت مرحله حذف و معرفی مجدد دارد. با حذف تدریجی غذاهای تحریک کننده و معرفی کنترل شده آنها، بیماران میتوانند بفهمند کدام مواد غذایی باعث تشدید بیماری میشوند و کدامها برایشان بیخطر هستند. رعایت دقیق این مراحل باعث میشود التهاب کاهش یافته، علائم بیماری کنترل شود و سلامت عمومی بدن بهبود یابد.
💡 نکته: اثرات رژیم AIP معمولاً پس از ۳ تا ۶ هفته قابل مشاهده هستند و ادامه رژیم با مشورت متخصص میتواند به حفظ سلامت بلندمدت کمک کند.
منبع : healthline.com